De kneep in de knoop

De sluis in lauwersoog  vult zich langzaam. Een drukte van belang. De prachtige Colin Archer trekt de aandacht. Vaart binnen, de achtertros wordt bijna achteloos op de verhaalpot gezet , vakkundig belegd op de bolder en ‘maakt vast’. Een schipper die weet waar de kneep zit.

‘ Om het losschieten van een knoop te voorkomen, heb je frictie nodig, en om frictie te doen ontstaan moet er enigerlei druk zijn. Deze druk in samenhang met de plek in de knoop waar die ontstaat heet de kneep. De betrouwbaarheid van een knoop lijkt enkel en alleen af te hangen van de kneep’ (Ashley, the book of knots). Het mooiste en meest eenvoudige voorbeeld is wel de enkele en de halve steek.

Ashley-book-of-knotshalve steek

Het losse eind wordt afgeknepen tegen een paal, balk of tegen het staande part.

De halve steek en de twee halve steken zijn wat mij betreft, naast de paalsteek,  de meest nuttige en gebruikte steken aan boord, eventueel met een extra rondtorn en slipsteek. Zoals voor alle knopen en steken geldt is de afwerking, lees borging, zeer belangrijk voor de veiligheid. Op de juiste manier gelegd gaat de steek nooit los, kapseist niet, maar trekt zich ook nooit vast en is dus altijd te breken.

 

Mensen gebruiken van oudsher knopen en steken om constructies te maken, materialen te verbinden, zaken op te hangen of te verplaatsen of als sierknopen. Maar  het gros van alle knopen en steken is ontwikkeld door zeelui  met name op de soms jarenlange walvisvaarten.

Gedegen kennis van lijnen, knopen en steken verhoogt  de veiligheid en het vaarplezier bij goed gebruik. Toch is die kennis en vaardigheid bij veel watersporters een ondergeschoven kindje. Mijn opvatting en ervaring is dat als je een goed inzicht hebt in het gebruik van touwwerk aan boord, je in alle situaties goed kunt redden en dat je vrijwel alles wat stukgaat, in elk geval provisorisch kunt repareren.

Stel je voor: afgemeerd of voor anker na een mooie vaardag daalt de rust over je heen. De boel aan kant en de al lager hangende zon aan de horizon. Een goed moment om, voor de koffie,  eens op zoek te gaan naar de kneep in een aantal knopen en steken. Of de kunst van het lijnwerpen en vastmaken te oefenen.

 

 

Informatie over knopen en steken, boeken  en handige sites www.nautisch-instituut-noord-nederland.nl/nautisch.

 

John Coenders

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *